GS Hồ Tú Bảo lo 'suy thoái trí tuệ' khi học sinh lạm dụng AI giải toán

AI không 'hiểu' toán theo cách con người hiểu

Tại tọa đàm 'Ứng dụng AI trong nhà trường' tổ chức chiều 22/5 tại Viện Nghiên cứu cao cấp về toán (VIASM), GS.TSKH Hồ Tú Bảo đặt câu hỏi: AI thực sự 'hiểu' toán đến mức độ nào? Ông từng nhờ AI giải thích cách GS Ngô Bảo Châu giải bổ đề Langlands — bài toán đã làm 'đau đầu' nhiều nhà toán học. Kết luận của ông: AI có thể trình bày lại lời giải 'trông rất hiểu', nhưng thực ra chỉ là khả năng thu thập và tổng hợp thông tin tốt.

Theo GS Bảo, AI tạo sinh hoạt động dựa trên mô hình ngôn ngữ — nó không hiểu bản chất của toán, mà tìm kiếm trên một nguồn dữ liệu lớn rồi xâu chuỗi, phân tích và đưa ra hành động dựa trên xác suất. 'AI có thể hiểu những thành phần trong công thức toán, mối quan hệ của chúng, nhưng không có khả năng hiểu lẽ thường, không nối được tri thức toán học với những câu chuyện của cuộc sống', ông nói.

Người dạy như 'người hộ sinh', AI đang giúp quá nhiều

TS Tạ Ngọc Trí, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, đồng tình với lo ngại trên. Ông cho biết học sinh hiện có thể gõ bài tập vào AI và nhận được lời giải ngay — điều này đi ngược nguyên tắc mà nhà toán học George Pólya đã nêu trong cuốn sách dạy toán nổi tiếng 'How to solve it'.

'Người dạy toán cần mang vai trò như người hộ sinh — hỗ trợ học sinh không quá ít, cũng không quá nhiều. AI xem chừng đang giúp các học sinh quá nhiều', ông Trí nhận định. Ông nhấn mạnh việc rèn luyện tự khám phá kiến thức giúp phát triển siêu nhận thức (meta cognition) và tư duy bậc cao — điều mà các nền giáo dục tiên tiến đều hướng đến.

GS Ngô Bảo Châu: 'Không lao động thì không tiến bộ'

GS Ngô Bảo Châu, Giám đốc VIASM, nhìn nhận mặt tiêu cực của AI trong giáo dục là một phần lớn học sinh hoàn toàn dựa vào AI để làm bài, khiến việc giao bài tập về nhà mất nhiều ý nghĩa. Nhưng nếu được thầy cô định hướng đúng, AI cũng là công cụ thú vị để học sinh, sinh viên tìm tòi sáng tạo.

Theo ông, cần nhìn nhận lại toàn diện việc dạy và học, đặc biệt trong kiểm tra, đánh giá — để AI trở thành phương tiện hữu ích chứ không phải phương tiện tiêu cực để lẩn tránh lao động trong việc học. 'Bởi không có lao động thì không thể tiến bộ', GS Châu nói. Bản thân GS Hồ Tú Bảo cũng tự đặt nguyên tắc: luôn tự nghĩ lời giải trước khi nhờ tới AI.

Lời khuyên từ HướngNghiệp360

Với học sinh lớp 12 đang ôn thi và sinh viên đại học: AI là công cụ tốt, nhưng không thể thay thế quá trình tư duy của chính bạn. Hãy thử giải bài bằng sức mình trước, sau đó dùng AI để kiểm tra, giải thích hoặc khám phá cách tiếp cận khác.

Khi chọn ngành học, kỹ năng tư duy độc lập và giải quyết vấn đề ngày càng quan trọng — đó chính là điều mà AI khó thay thế. Đầu tư vào tư duy bậc cao (higher-order thinking) sẽ giúp bạn vững vàng trong thị trường lao động tương lai, dù bạn chọn ngành nào.

Nguồn tham khảo

Bài viết được biên tập lại từ VnExpress Giáo dục. Xem bài gốc tại: https://vnexpress.net/lo-suy-thoai-tri-tue-khi-hoc-sinh-lam-dung-ai-giai-toan-5077400.html