Phụ nữ STEM Việt Nam: dịch chuyển từ "tham gia" sang nghiên cứu lõi

Bức tranh nữ giới trong STEM

Thông tin được chia sẻ tại tập 7 vodcast "Đối thoại Giáo dục" chủ đề "Phụ nữ trong STEM: Hành trình bước vào thế giới khoa học", phát sóng trên VnExpress ngày 18/5/2026.

Theo UNESCO, phụ nữ hiện chiếm khoảng 35% sinh viên theo học các ngành STEM trên toàn cầu, nhưng tỷ lệ tham gia nghiên cứu khoa học và giữ vai trò lãnh đạo học thuật vẫn còn hạn chế.

Tại Việt Nam, khoảng cách này đang dần thu hẹp khi ngày càng nhiều nữ sinh tham gia các lĩnh vực công nghệ mới như AI, khoa học dữ liệu, machine learning hay công nghệ môi trường.

Khoa học liên ngành mở cửa cho nữ giới

Phạm Thị Hồng, giảng viên ngành Kỹ thuật và Quản lý Môi trường tại Đại học Thủy lợi, cho rằng STEM từng được nhìn nhận là "sân chơi của nam giới" do đòi hỏi tư duy kỹ thuật và cường độ nghiên cứu cao. Tuy nhiên, sự phát triển của khoa học liên ngành đang tạo nhiều cơ hội hơn cho nữ giới.

Chị Hồng xuất phát từ khoa học môi trường và khoa học đất. Để giải quyết các bài toán mới như ô nhiễm, biến đổi khí hậu hay quản lý tài nguyên, chị mở rộng sang ứng dụng machine learning trong môi trường.

Nguyễn Thị Hồng Nhung, Thạc sĩ Khoa học Dữ liệu tại Middlesex University (Anh), nhận định sự bùng nổ của dữ liệu và AI khiến nhu cầu nhân lực STEM trở nên đa dạng — mở ra cơ hội cho nhiều phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực công nghệ lõi thay vì chỉ làm công việc hỗ trợ.

Rào cản và cách vượt qua

Cả hai diễn giả đều thừa nhận phụ nữ trong STEM vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Theo chị Hồng, nghiên cứu khoa học đòi hỏi đầu tư lớn về thời gian, sức bền và khả năng duy trì liên tục — trong khi nữ giới đôi khi phải ưu tiên cho gia đình và việc nuôi dạy con cái.

Chị Nhung cho rằng Data Science là lĩnh vực giàu tiềm năng ứng dụng, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và AI phát triển nhanh — không còn quá hàn lâm mà gắn trực tiếp với các bài toán thực tế của doanh nghiệp và xã hội.

Lời khuyên cho nữ sinh lớp 12

Nếu bạn là nữ sinh có niềm yêu thích với toán, lý, hóa hay công nghệ, đừng để định kiến "STEM là của nam" ngăn cản. Các ngành như Khoa học dữ liệu, AI, Công nghệ môi trường, Sinh học ứng dụng đang rất cần nhân lực nữ.

Bạn cũng có thể tham khảo chính sách học bổng 37-55 triệu/năm mà Chính phủ vừa ban hành cho 15 ngành STEM — đây là cơ hội thực tế để theo đuổi ước mơ khoa học.

Nguồn tham khảo

Bài viết được biên tập lại từ VnExpress. Xem bài gốc tại: https://vnexpress.net/phu-nu-stem-dang-dich-chuyen-tu-tham-gia-sang-nghien-cuu-5077144.html