GS Jay Siegel: Thị trường lao động không còn ưu tiên người "biết nhiều"

Sự phân tách giữa "biết" và "trở thành"

Giáo sư Jay Siegel - Phó Hiệu trưởng Đại học Hong Kong (HKU) - chia sẻ quan điểm trên tại Diễn đàn Future Fest Hà Nội 2026 do Trường Đại học Phương Đông tổ chức hồi tháng 4.

Theo ông, "biết nhiều không đồng nghĩa với việc trở thành một con người có năng lực và bản sắc. Nhiều học sinh ngày nay đang nhầm lẫn giữa việc tích lũy kiến thức và quá trình trở thành một con người thực thụ".

Trong khi "biết" là kết quả của việc tiếp nhận thông tin, "trở thành" đòi hỏi rèn luyện nội tại và tư duy phản biện - khả năng tự chất vấn, tưởng tượng, giao tiếp và xây dựng mối quan hệ có ý thức với thế giới.

AI thay đổi tiêu chí tuyển dụng

GS Jay Siegel cho rằng khi AI hiện diện sâu trong đời sống và tác động đến cách con người làm việc, giao tiếp, ra quyết định, công nghệ không thể thay con người định nghĩa cuộc đời mình. AI chỉ là công cụ, không thể thay thế khả năng lựa chọn, đặt câu hỏi và xây dựng các mối quan hệ có ý nghĩa.

"Thị trường lao động không còn ưu tiên người biết nhiều, mà tìm kiếm những cá nhân có khả năng tự học, thích nghi và giữ tư duy độc lập", ông nói. Khi kiến thức không còn là tài sản độc quyền, chính năng lực kiểm chứng, khả năng đặt câu hỏi và ý thức làm chủ sẽ tạo nên khác biệt dài hạn.

Trí tưởng tượng quan trọng hơn kiến thức

GS Jay Siegel dẫn lại câu chuyện của Albert Einstein. Khi được hỏi "Làm thế nào để con tôi thông minh hơn?", Einstein trả lời: "Hãy đọc truyện cổ tích cho chúng nghe". Nếu muốn chúng thông minh hơn nữa? "Hãy đọc nhiều truyện cổ tích hơn nữa".

Điểm cốt yếu là trí tưởng tượng quan trọng hơn kiến thức, bởi chính trong trí tưởng tượng, các câu hỏi mới nảy sinh. "Chính trong niềm tin rằng bạn có thể tạo ra tương lai, tạo ra những điều mới mẻ, đó là nơi câu hỏi ra đời, nơi việc học bắt đầu", ông kết luận.

Lời khuyên từ HướngNghiệp360

Nếu bạn đang chọn ngành học, đừng chỉ hỏi "ngành nào dễ xin việc" mà hãy hỏi thêm "ngành nào giúp mình rèn luyện khả năng tự học và đặt câu hỏi tốt nhất". Trong thời đại AI, các kỹ năng đặc thù dễ bị tự động hóa, còn các năng lực bền vững như tư duy phản biện, sáng tạo và khả năng thích nghi sẽ là tài sản lâu dài. Hãy tham gia các hoạt động khuyến khích bạn đặt câu hỏi - câu lạc bộ học thuật, dự án thực tế, nghiên cứu khoa học sinh viên.

Nguồn tham khảo

Bài viết được biên tập lại từ VnExpress Giáo dục. Xem bài gốc tại: https://vnexpress.net/thi-truong-lao-dong-khong-con-uu-tien-nguoi-biet-nhieu-5074203.html