80% sinh viên áp lực, 40% mông lung ngành học: chuyện gì đang xảy ra?

Những con số khiến phụ huynh, học sinh phải suy nghĩ

Số liệu được công bố tại hội thảo "Kiến tạo trường đại học hạnh phúc tại Việt Nam: Từ tầm nhìn đến hành động" do trường Đại học Đại Nam tổ chức ngày 22/5/2026. Khảo sát thực hiện trên khoảng 9.200 sinh viên ở hơn 10 trường đại học, chủ yếu tại Hà Nội.

Kết quả cho thấy cứ 10 sinh viên thì có 3 em đang chịu áp lực ở mức khá cao đến rất cao. Tính chung, hơn 80% sinh viên cảm thấy có áp lực hiện hữu, chỉ gần 20% nói rằng ít hoặc không bị áp lực gì.

Đáng chú ý, 40% người trả lời cho biết không tự quyết định ngành học mà chọn theo lời bố mẹ hoặc không có định hướng rõ ràng. Hệ quả: 33% đang phân vân chọn lại hoặc đổi ngành, và 8% chắc chắn sẽ chọn ngành khác nếu được làm lại.

Mông lung về việc làm sau tốt nghiệp

Khi được hỏi mức độ tự tin xin được việc làm sau khi ra trường (thang điểm 10), có gần 100 sinh viên (khoảng 1%) chấm điểm 0/10 — thể hiện rất mông lung và lo lắng cho tương lai. Hơn 15% sinh viên khác chỉ chấm từ 5 điểm trở xuống.

Theo các chuyên gia tại hội thảo, nguyên nhân sâu xa đến từ việc sinh viên chưa thực sự được học tập trong môi trường "hạnh phúc" — nơi các em được trang bị đủ năng lực, đảm bảo có việc làm và tự tin bước vào đời.

Năng lực cần có trong thời đại AI

TS Lê Đắc Sơn, Chủ tịch hội đồng trường Đại học Đại Nam, nhấn mạnh trong bối cảnh AI phát triển nhanh, sinh viên cần được trang bị tư duy, sáng tạo, tinh thần học tập liên tục và khả năng hợp tác với AI.

GS.TS Nguyễn Văn Nội, nguyên Hiệu trưởng Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), cảnh báo nếu giáo trình 3-4 năm không cập nhật, đặc biệt trong thời đại AI và Blockchain, kiến thức sẽ nhanh chóng lỗi thời.

GS.TS Nguyễn Hữu Ninh bổ sung hai yếu tố cốt lõi: khả năng tự học suốt đời và tư duy phản biện. Giá trị lớn nhất của giáo dục thế kỷ 21 không nằm ở việc ghi nhớ bao nhiêu kiến thức, mà ở năng lực học cái mới và làm việc cùng AI.

Lời khuyên từ HướngNghiệp360

Nếu bạn đang là học sinh lớp 12 hoặc sinh viên đang phân vân về ngành học, đừng để mình rơi vào nhóm 40% "chọn theo bố mẹ". Hãy dành thời gian tìm hiểu bản thân qua các bài trắc nghiệm hướng nghiệp (MBTI, RIASEC) và đối chiếu với thị trường lao động thực tế.

Đổi ngành giữa đường không phải chuyện hiếm — nhưng nếu chọn đúng ngay từ đầu, bạn sẽ tiết kiệm được 1-2 năm và rất nhiều áp lực tâm lý.

Nguồn tham khảo

Bài viết được biên tập lại từ VnExpress. Xem bài gốc tại: https://vnexpress.net/nhieu-sinh-vien-muon-doi-nganh-mong-lung-viec-lam-khi-ra-truong-5076831.html